گفته‌اند و تذكار آن در اينجا مشكل است و اين تقسيم به نظر صحيح است زيرا چنين يافته‌اند كه فلك به دوازده برج تقسيم مىشود و خورشيد هر برج را به يك ماه طى مىكند و همه برجها را به سيصد و شصت روز مىپيمايد و فلك مدور است كه بر دو محور يا دو قطب ميگردد چون دو محور گوى و كاسه كه خراط يا نجار ميتراشد . هر كه محلش در وسط زمين و نزديك خط استوا باشد هميشه شب و روز وى مساويست و هر دو محور يعنى قطب شمال و قطب جنوب را مىبيند ولى مردم شهرهايى كه به طرف شمال متمايل است قطب شمال و بنات نعش را مىبينند اما قطب جنوب و ستارگان نزديك آن و همچنين ستاره‌اى را كه در خراسان بنام سهيل معروفست نمىبينند و در عراق آن را در همه سال چند روز مىبينند و اگر چشم شتر بر آن بيفتد هلاك شود چنان كه ما گفته‌ايم و مردم نيز دربارهء مرگ اين حيوان بخصوص گفته‌اند ، اما در شهرهاى جنوبى بهمهء ايام سال آن را مىتوان ديد . فرقه‌هاى فلك شناس و اهل نجوم دربارهء اين دو محور كه فلك بر آن ميگردد خلاف كرده‌اند كه آيا ساكن است يا متحرك ؟ بيشتر بر اين رفته‌اند كه محورها بىحركت است و ما گفتار هر دو فرقه را دربارهء اين دو محور كه آيا از جنس فلك يا غير فلك است در كتابهاى سابق خويش آورده‌ايم . دربارهء شكل درياها نيز خلاف است . بيشتر فلاسفهء قديم هند و حكماى يونان بجز كسانى كه بخلاف ايشان پيرو گفتار متشرعان هستند گفته‌اند كه دريا نيز بتبع زمين مدور است و بر اين سخن دلايل بسيار آورده‌اند ، از جمله اينكه اگر به دريا پيش روى زمين با كوهها بتدريج از ديده‌ات نهان مىشود تا به تمام نهان شود و از قلهء كوههاى بلند چيزى نبينى و اگر رو بساحل داشته باشى كوهها بتدريج عيان مىشود و چون نزديك ساحل شوى درختان و زمين نيز نمودار شود . كوه دنباوند كه ما بين رى و طبرستان است از صد فرسخى ديده مىشود كه ارتفاع بسيار دارد و در فضا بالا رفته است ، از فراز كوه بخار بلند است و برف روى برف مىنشيند و هرگز از برف خالى نيست و از زير آن رودى برون مىشود با آب فراوان